วงการฟุตบอลแอฟริกาต้องสูญเสียอีกครั้ง เมื่อ ไมเคิ่ล เอเนราโม่ อดีตศูนย์หน้าทีมชาติไนจีเรียวัย 40 ปี ผู้ได้รับฉายา “อัล ดาบาบา” หรือ “รถถัง” ล้มลงกลางสนามและจากไปอย่างไม่มีวันกลับ ระหว่างการลงเล่นเกมกระชับมิตรที่เมืองคาดูนา ประเทศไนจีเรีย เมื่อวันศุกร์ที่ผ่านมา การจากไปครั้งนี้ไม่ได้เป็นเพียงโศกนาฏกรรมส่วนบุคคล แต่ยังเป็นสัญญาณเตือนภัยที่สั่นสะเทือนวงการฟุตบอลโลกอีกครั้ง ว่าด้วยปริศนาของ “หัวใจนักกีฬา” ที่ยังคงคร่าชีวิตดาวเตะระดับท็อปอย่างต่อเนื่อง
นี่ไม่ใช่ครั้งแรก และน่าเศร้าที่อาจจะไม่ใช่ครั้งสุดท้าย หากวงการกีฬายังไม่หาคำตอบที่ชัดเจนได้
นาทีสะเทือนใจที่คาดูนา เมื่อ “รถถัง” หยุดวิ่งตลอดกาล
เหตุการณ์เกิดขึ้นในช่วงต้นครึ่งหลังของเกมอุ่นเครื่องเพียง 5 นาที เท่านั้น เอเนราโม่ที่ยังคงรักษาความฟิตและความรักในเกมลูกหนังแม้จะเลยวัยพีคของอาชีพนักเตะมาแล้ว ลงสนามด้วยจิตวิญญาณเดียวกับที่เขาเคยทำมาตลอดชีวิตการค้าแข้ง แต่แล้วร่างของอดีตดาวยิงผู้แข็งแกร่งก็ทรุดลงกับพื้นสนามอย่างกะทันหัน ทีมแพทย์เข้าช่วยเหลืออย่างเร่งด่วน แต่ไม่สามารถยื้อชีวิตของเขาเอาไว้ได้ สาเหตุเบื้องต้นที่เปิดเผยออกมาคือ ภาวะหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลัน อาการสุดเงียบที่เป็นฝันร้ายของนักกีฬาทุกคน
ดร.โมฮัมเหม็ด ซานูซี่ เลขาธิการสหพันธ์ฟุตบอลไนจีเรีย (เอ็นเอฟเอฟ) ออกแถลงการณ์ด้วยน้ำเสียงโศกเศร้า ระบุว่าการจากไปของเอเนราโม่นั้น “น่าเศร้าอย่างยิ่ง” พร้อมส่งกำลังใจไปยังครอบครัวของผู้เสียชีวิต
“ผมทำได้เพียงภาวนาให้พระเจ้าทรงประทานความสงบสุขชั่วนิรันดร์แก่เขา และประทานความเข้มแข็งแก่คนที่เขารักและครอบครัวฟุตบอลไนจีเรียให้สามารถรับมือกับการสูญเสียครั้งนี้ได้”
ขณะที่บัญชีทางการของทีมชาติไนจีเรีย แชมป์แอฟริกา 4 สมัย โพสต์ข้อความผ่านแพลตฟอร์ม X อย่างกินใจว่า “เขาเป็นสัญลักษณ์แห่งความแข็งแกร่ง ความมุ่งมั่น และความแน่วแน่ และสร้างช่วงเวลาที่น่าจดจำ”
ตำนาน “อัล ดาบาบา” รถถังที่บดขยี้ทุกแนวรับในแอฟริกาเหนือ
หากจะพูดถึงเส้นทางการค้าแข้งของไมเคิ่ล เอเนราโม่ คงต้องย้อนกลับไปยังจุดเริ่มต้นที่ทำให้เขากลายเป็นที่รู้จักในระดับทวีป เอเนราโม่ไม่ใช่นักเตะที่เกิดมาพร้อมพรสวรรค์ระดับซูเปอร์สตาร์แบบ เจย์ เจย์ โอโคชา หรือ คานู นวานโก้ แต่สิ่งที่ทำให้เขาโดดเด่นคือ “ความขยัน” และ “พลังในการเล่น” ที่ไม่มีใครเทียบได้
ช่วงเวลาที่เขาเล่นให้กับสโมสร เอสเปอรันซ์ เดอ ตูนิส ในประเทศตูนิเซีย คือยุคทองของอาชีพ แฟนบอลตั้งฉายาให้เขาว่า “อัล ดาบาบา” ซึ่งในภาษาอาหรับแปลว่า “รถถัง” ฉายานี้ไม่ได้ได้มาง่ายๆ เพราะเอเนราโม่มีรูปร่างที่กำยำ บึกบึน วิ่งชนกองหลังคู่แข่งได้แบบไม่กลัวเจ็บ และที่สำคัญคือ สัญชาตญาณการทำประตู ที่เฉียบคม ไม่ว่าจะอยู่ในมุมไหนของกรอบเขตโทษ เขาก็สามารถสับไกได้อย่างเย็นชา
ตลอดเส้นทางอาชีพ เอเนราโม่ได้ตระเวนเล่นในหลายลีกของแอฟริกาและตะวันออกกลาง ทั้ง ตูนิเซีย แอลจีเรีย ซาอุดีอาระเบีย และตุรกี ทุกที่ที่เขาไป เขาทิ้งร่องรอยของความเป็นมืออาชีพและจริยธรรมการทำงานเอาไว้เสมอ
ประตูประวัติศาสตร์ที่พา “อินทรีมรกต” บินสู่ฟุตบอลโลก
แม้จะติดทีมชาติไนจีเรียเพียง 10 นัด แต่หนึ่งในห้วงเวลาที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในการสวมเสื้อ “อินทรีมรกต” ของเอเนราโม่ ก็คือเกมรอบคัดเลือก ฟุตบอลโลก 2010 เมื่อเขาเป็นผู้ทำประตูสำคัญในเกมที่เสมอกับ ตูนิเซีย 2-2 ในบ้าน ประตูลูกนั้นมีน้ำหนักมหาศาล เพราะเป็นแต้มที่ส่งให้ไนจีเรียลิ่วเข้าไปเล่นรอบสุดท้ายที่แอฟริกาใต้ได้สำเร็จ
เรื่องราวที่น่าสนใจคือ ก่อนหน้าจะลงเล่นให้ทีมชาติไนจีเรียครั้งแรกในเกมพบจาเมกาเมื่อปี 2009 มีรายงานว่าเอเนราโม่ ปฏิเสธข้อเสนอ ที่จะเปลี่ยนสัญชาติไปเล่นให้ตูนิเซีย ทั้งที่ตอนนั้นเขากำลังเป็นที่รักของแฟนบอลที่นั่น การตัดสินใจครั้งนั้นแสดงให้เห็นถึงความรักในมาตุภูมิที่เขายอมเสียโอกาสครั้งใหญ่ เพื่อจะได้ใส่เสื้อที่มีตราสัญลักษณ์ของประเทศบ้านเกิด
แต่อย่างไรก็ตาม โชคชะตาก็เล่นตลกกับเขา เพราะแม้จะเป็นผู้ทำประตูสำคัญในรอบคัดเลือก แต่สุดท้ายเขาก็ ไม่ได้ติดทีม ไปแข่งขันรอบสุดท้ายที่แอฟริกาใต้ ความผิดหวังครั้งนั้นไม่เคยทำให้เขาเปลี่ยนทัศนคติต่อฟุตบอล เขายังคงเล่นด้วยความรักจนถึงวินาทีสุดท้ายของชีวิต
แนะนำ
โศกนาฏกรรมที่คุ้นเคย เมื่อหัวใจของแข้งแอฟริกาหยุดเต้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า
การจากไปของเอเนราโม่ทำให้คำถามเก่าที่ยังไม่มีคำตอบกลับมาดังขึ้นอีกครั้ง ทำไมนักฟุตบอลแอฟริกันถึงเสียชีวิตด้วยปัญหาหัวใจในสนามบ่อยครั้ง?
ย้อนกลับไปในความทรงจำของแฟนบอลทั่วโลก รายชื่อเหล่านี้คงเป็นที่จดจำ:
มาร์ค-วิเวียน โฟเอ้ กองกลางทีมชาติแคเมรูน ที่ล้มลงกลางสนามในเกมคอนเฟเดอเรชั่นส์คัพ 2003 ภาพนั้นยังคงตราตรึงในใจของแฟนบอลทั่วโลก
ชีค ติโอเต้ ดาวเตะทีมชาติไอวอรี่ โคสต์ อดีตแข้งนิวคาสเซิ่ล จากไปขณะซ้อมในประเทศจีนเมื่อปี 2017
ราฟาเอล ดวาเมน่า กองหน้าทีมชาติกานา ก็เพิ่งเสียชีวิตในสถานการณ์คล้ายคลึงกันในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ทั้งที่เขามีประวัติเคยล้มลงในสนามมาก่อนแล้วหลายครั้ง
ตอนนี้ก็มาถึง ไมเคิ่ล เอเนราโม่ อีกหนึ่งชื่อที่ต้องเพิ่มเข้าไปในรายชื่ออันแสนเศร้านี้ คำถามคือ นี่เป็นเรื่องบังเอิญ หรือมีปัจจัยทางวิทยาศาสตร์ที่ซ่อนอยู่?
วิทยาศาสตร์การกีฬากับปริศนาของหัวใจนักกีฬาแอฟริกัน
เมื่อปี 2009 ทีมวิจัยทางการแพทย์ที่ได้รับการสนับสนุนจาก ฟีฟ่า องค์กรกำกับดูแลฟุตบอลโลก ได้ทำการศึกษาและสรุปผลที่น่าตกใจว่า นักกีฬาผิวดำชาวแอฟริกันดูเหมือนจะมีความเสี่ยงเพิ่มขึ้นต่อเหตุการณ์หัวใจวายในระหว่างการแข่งขันกีฬา
แม้งานวิจัยนี้จะมีอายุกว่า 17 ปีแล้ว แต่ดูเหมือนการป้องกันยังไม่เป็นรูปธรรมพอ ในมุมมองทางการแพทย์ ภาวะที่ทำให้นักกีฬาเสียชีวิตในสนามส่วนใหญ่คือ กล้ามเนื้อหัวใจหนาตัวผิดปกติ หรือ Hypertrophic Cardiomyopathy (HCM) ซึ่งเป็นโรคทางพันธุกรรมที่ทำให้ผนังหัวใจหนากว่าปกติ ส่งผลให้การสูบฉีดเลือดผิดปกติ และเมื่อร่างกายอยู่ในภาวะกดดันสูงเช่นการแข่งขัน หัวใจอาจเต้นผิดจังหวะรุนแรงจนหยุดเต้นกะทันหัน
แนะนำ
อีกหนึ่งภาวะที่พบบ่อยคือ ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะที่ไม่เคยถูกตรวจพบมาก่อน ซึ่งในนักกีฬาทั่วไปอาจไม่แสดงอาการ แต่เมื่อต้องใช้แรงสูงสุดในการแข่งขัน อาการก็ปะทุขึ้นมาอย่างฉับพลัน
เสียงเรียกร้องจากตำนาน “ดร็อกบา” ที่ดังก้องอีกครั้ง
ภายหลังการสูญเสียที่เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า ดิดิเย่ร์ ดร็อกบา ตำนานทีมชาติไอวอรี่ โคสต์และเชลซี ผู้สูญเสียเพื่อนร่วมชาติอย่างชีค ติโอเต้ ได้ออกมาเรียกร้องอย่างหนักแน่นให้มีการ “ตรวจสุขภาพภาคบังคับ” เพื่อคัดกรองนักเตะอาชีพทุกคนในประเทศของเขา
ข้อเสนอของดร็อกบาไม่ใช่เรื่องเกินจริง เพราะในยุโรปและอเมริกาเหนือ การตรวจคัดกรองหัวใจนักกีฬาแบบเข้มข้นนั้นเป็นมาตรฐานที่ทุกสโมสรใหญ่ต้องทำ ตั้งแต่การตรวจคลื่นหัวใจ การตรวจคลื่นเสียงสะท้อนหัวใจ ไปจนถึงการทดสอบสมรรถภาพหัวใจขั้นสูง แต่ในหลายประเทศของแอฟริกา การเข้าถึงเทคโนโลยีเหล่านี้ยังเป็นเรื่องยาก โดยเฉพาะในระดับลีกท้องถิ่น
ตรงนี้คือจุดที่ฟีฟ่าและสมาพันธ์ฟุตบอลแอฟริกัน (CAF) ต้องเข้ามามีบทบาทมากกว่าเดิม เพราะการลงทุนเรื่องการตรวจสุขภาพ ไม่ใช่ค่าใช้จ่าย แต่คือการ ลงทุนเพื่อชีวิต
บทเรียนถึงนักกีฬาทุกระดับ ตั้งแต่มืออาชีพถึงคนรักการออกกำลังกาย
โศกนาฏกรรมของเอเนราโม่ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของวงการฟุตบอลอาชีพเท่านั้น แต่ยังเป็นบทเรียนสำคัญสำหรับทุกคนที่รักการออกกำลังกาย ไม่ว่าคุณจะเป็นนักวิ่งสายมาราธอน นักเตะในทีมบริษัท หรือคนที่เพิ่งเริ่มต้นออกกำลังกาย
สัญญาณเตือนภัยที่ไม่ควรมองข้าม ที่ผู้เชี่ยวชาญด้านเวชศาสตร์การกีฬาระบุ ได้แก่ อาการเจ็บแน่นหน้าอกขณะออกแรง ใจสั่นรุนแรง หายใจลำบากเกินกว่าระดับการออกกำลัง วิงเวียนหรือเป็นลมขณะเล่นกีฬา รวมถึงประวัติครอบครัวที่มีคนเสียชีวิตด้วยโรคหัวใจในวัยน้อย หากใครมีอาการเหล่านี้ ควรหยุดและพบแพทย์ทันที
นอกจากนี้ การตรวจร่างกายประจำปี การตรวจคลื่นหัวใจ และการประเมินความเสี่ยงทางพันธุกรรม กำลังกลายเป็นเทรนด์ใหม่ของกลุ่มคนรุ่นใหม่ที่ใส่ใจสุขภาพ ไม่ต่างจากการตรวจร่างกายของนักกีฬาอาชีพเลย
มรดกที่ไมเคิ่ล เอเนราโม่ทิ้งไว้ บทเรียนของการใช้ชีวิตอย่างเต็มที่
แม้การจากไปของเอเนราโม่จะมาเร็วเกินไป แต่สิ่งที่เขาทิ้งไว้ไม่ใช่แค่ประตูในสนาม หรือฉายา “อัล ดาบาบา” ที่ยังคงถูกพูดถึง แต่คือ ทัศนคติของนักสู้ ที่ลงสนามทุกครั้งด้วยความทุ่มเทร้อยเปอร์เซ็นต์
นักเตะวัย 40 ที่ยังลงเล่นเกมกระชับมิตร แสดงให้เห็นว่าฟุตบอลไม่ใช่แค่อาชีพ แต่คือชีวิตของเขา และเขาเลือกที่จะจากไปในที่ที่เขารักที่สุด แม้จะเป็นเรื่องที่น่าเศร้า แต่ก็ปฏิเสธไม่ได้ว่ามันมีความงดงามในแบบของมัน
วงการฟุตบอลแอฟริกาและไนจีเรียจะจดจำเขาในฐานะ “รถถัง” ผู้ไม่ยอมแพ้ ผู้ที่ยอมปฏิเสธโอกาสเปลี่ยนสัญชาติเพื่อใส่เสื้อทีมชาติบ้านเกิด ผู้ที่ทำประตูสำคัญส่งทีมไปฟุตบอลโลก และผู้ที่จากไปกลางสนามที่เขารัก
คำถามที่วงการลูกหนังโลกต้องตอบ
การเสียชีวิตของไมเคิ่ล เอเนราโม่ไม่ควรเป็นเพียงข่าวเศร้าที่ผ่านไปแล้วผ่านเลย แต่ควรเป็นจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลง
ถึงเวลาแล้วหรือยัง ที่ฟีฟ่าและสมาพันธ์ฟุตบอลทั่วโลกจะต้องบังคับใช้มาตรฐานการตรวจสุขภาพหัวใจที่เข้มงวดเท่ากันในทุกประเทศ ไม่ใช่แค่ประเทศที่ร่ำรวย?
ถึงเวลาแล้วหรือยัง ที่ลีกฟุตบอลในแอฟริกาและตะวันออกกลาง จะต้องลงทุนกับเครื่องมือทางการแพทย์ที่จำเป็นในทุกสนาม ไม่ว่าจะเป็นเครื่องกระตุ้นหัวใจอัตโนมัติ (AED) หรือทีมแพทย์ที่พร้อมรับมือกับภาวะฉุกเฉิน?
ถึงเวลาแล้วหรือยัง ที่นักกีฬาทุกระดับ ตั้งแต่มืออาชีพไปจนถึงนักวิ่งสายสนุก จะต้องให้ความสำคัญกับการตรวจสุขภาพหัวใจอย่างจริงจัง?
ขอให้ดวงวิญญาณของไมเคิ่ล เอเนราโม่ “อัล ดาบาบา” ผู้ยิ่งใหญ่ ไปสู่สุคติ และขอให้ความสูญเสียครั้งนี้กลายเป็นแรงผลักดันให้วงการฟุตบอลโลกตื่นรู้ ก่อนที่เราจะต้องสูญเสียดาวเตะคนต่อไปในสนามอีกครั้ง
เพราะในเกมฟุตบอล ไม่มีประตูใดสำคัญไปกว่า “ลมหายใจ” ของผู้เล่น
