ยุค “อินฟานติโน่” จบแล้ว! เตบาสจวกยับ ฟีฟ่ากำลังทำลายรากฐานฟุตบอลโลก ก่อนวิกฤตศรัทธาจะพาไปสู่จุดเปลี่ยนครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์วงการลูกหนัง

ลองจินตนาการดูว่า องค์กรที่ดูแลกีฬาที่มีแฟนบอลติดตามกว่า 5,000 ล้านคนทั่วโลก กำลังเผชิญกับความไม่ไว้วางใจจากสมาชิกของตัวเองพร้อมกันในหลายด้าน ทั้งเรื่องแผนธุรกิจที่พังไม่เป็นท่า และเรื่องอื้อฉาวส่วนตัวที่ผู้นำสูงสุดต้องออกมาปฏิเสธต่อสาธารณะ นี่คือสถานการณ์จริงที่ ฟีฟ่า (FIFA) กำลังเผชิญอยู่ในขณะนี้ และล่าสุด ฆาเบียร์ เตบาส ประธานลาลีกา สเปน ก็ได้ออกมาประกาศกลางอากาศว่า ถึงเวลาแล้วที่ จานนี่ อินฟานติโน่ ต้องก้าวลงจากตำแหน่งประธานฟีฟ่า

คำถามที่น่าสนใจคือ นี่เป็นเพียงศึกการเมืองระหว่างผู้บริหารสองคนที่ไม่ถูกกัน หรือเป็นสัญญาณของการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างครั้งใหญ่ที่จะสั่นสะเทือนวงการฟุตบอลทั้งโลกไปอีกหลายปี

ปฐมบทแห่งวิกฤต: จากแผนขายหุ้นฟุตบอลโลก สู่การล่มสลายของความไว้วางใจ

เพื่อเข้าใจว่าทำไมเสียงเรียกร้องให้อินฟานติโน่ลงจากตำแหน่งถึงดังขึ้นเรื่อยๆ ต้องย้อนกลับไปดูจุดเริ่มต้นของปัญหา นั่นคือโครงการที่ฟีฟ่าตั้งชื่อไว้อย่างสวยหรูว่า “FIFA Forward Enterprise” หรือ FFE ซึ่งเป็นแผนการจัดตั้งบริษัทลูกเพื่อบริหารจัดการลิขสิทธิ์เชิงพาณิชย์ทั้งหมดของฟีฟ่า ไม่ว่าจะเป็นการถ่ายทอดสด สปอนเซอร์ บัตรเข้าชม และการจัดการแข่งขันฟุตบอลโลก โดยเปิดทางให้นักลงทุนภายนอกเข้ามาถือหุ้นส่วนน้อยได้

ตัวเลขที่ฟีฟ่าเสนอนั้นใหญ่โตมาก บริษัทนี้ถูกประเมินมูลค่าไว้สูงถึงราว 20,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และคาดว่าจะระดมทุนจากนักลงทุนภายนอกได้ถึง 4,200 ล้านดอลลาร์ โดยมีรายงานว่าหนึ่งในกลุ่มทุนที่สนใจคือฝ่ายที่มีความเชื่อมโยงกับตระกูลคุชเนอร์ ครอบครัวที่มีสายสัมพันธ์ใกล้ชิดกับแวดวงการเมืองสหรัฐฯ

แนวคิดเบื้องหลังฟังดูดี ฟีฟ่าอ้างว่าเงินก้อนนี้จะถูกนำไปช่วยเหลือสมาคมฟุตบอลสมาชิกทั้ง 211 ประเทศ โดยแต่ละชาติจะได้รับเงินก้อนหนึ่งครั้งราว 20 ล้านดอลลาร์ในต้นปี 2027 พร้อมเพิ่มงบสนับสนุนรอบปี 2027-2030 จากเดิม 8 ล้านดอลลาร์ เป็น 20 ล้านดอลลาร์ต่อสมาคม แต่สิ่งที่ตามมากลับตรงกันข้าม เพราะทันทีที่แผนรั่วไหลออกสู่สาธารณะ กระแสต่อต้านก็ปะทุขึ้นทั่วโลกลูกหนัง

ยูฟ่าออกแถลงการณ์อย่างแข็งกร้าวว่า ฟุตบอลโลกไม่ใช่สินค้าเพื่อการลงทุน และไม่ควรถูกส่งมอบให้นักลงทุนภาคเอกชนไม่ว่าในรูปแบบใด สหพันธ์ผู้เล่นอาชีพโลกอย่างฟีฟโปรก็ร่วมคัดค้าน ขณะที่ที่ปรึกษาระดับสูงของฟีฟ่าเองอย่าง คาร์ลอส กอร์เดโร่ อดีตประธานสมาคมฟุตบอลสหรัฐฯ ถึงกับลาออกจากตำแหน่งเพื่อประท้วง โดยระบุว่าเขาไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับแผนนี้เลยและคัดค้านมันอย่างสิ้นเชิง

แรงกดดันที่ถาโถมเข้ามาทำให้ฟีฟ่าต้องประกาศถอนแผนดังกล่าวในที่สุด พร้อมออกแถลงการณ์ขอโทษสมาคมสมาชิกทั่วโลกในเวลาต่อมา ยอมรับว่ากระบวนการสื่อสารและพัฒนาแผนมีข้อผิดพลาด แต่คำขอโทษนั้นดูเหมือนจะมาช้าเกินไป เพราะความไว้วางใจที่แตกร้าวไปแล้วไม่ได้ประสานกลับคืนง่ายๆ ยูฟ่าและสมาคมฟุตบอลสำคัญอย่างอังกฤษและเวลส์ต่างประกาศเรียกร้องให้อินฟานติโน่ลาออกจากตำแหน่งไปเลย

ทำไมต้องเป็นเตบาส: หอกข้างแคร่ที่ปักลึกที่สุดของฟีฟ่ามาตลอดทศวรรษ

ฆาเบียร์ เตบาส ไม่ใช่หน้าใหม่ในสมรภูมิความขัดแย้งกับฟีฟ่า เขานั่งเก้าอี้ประธานลาลีกามาตั้งแต่ปี 2013 และตลอดหลายปีที่ผ่านมา เขามักออกมาวิพากษ์วิจารณ์ทิศทางการบริหารของอินฟานติโน่อยู่เสมอ ไม่ว่าจะเป็นประเด็นการขยายจำนวนทีมในฟุตบอลโลกไปจนถึง 64 ทีม หรือแนวคิดการนำฟุตบอลลีกในประเทศไปจัดแข่งขันในต่างแดน สิ่งที่เตบาสย้ำเสมอคือ นโยบายเหล่านี้กำลังบั่นทอนคุณค่าของลีกภายในประเทศ ซึ่งเขามองว่าคือหัวใจที่แท้จริงของกีฬาฟุตบอล

ในการให้สัมภาษณ์กับหนังสือพิมพ์เลอ มงด์ของฝรั่งเศสล่าสุด เตบาสยืนยันชัดเจนว่า มุมมองของเขาที่มีต่ออินฟานติโน่ไม่ใช่เรื่องเกิดขึ้นใหม่จากวิกฤตครั้งนี้ แต่เป็นสิ่งที่เขาสังเกตเห็นรูปแบบการบริหารแบบนี้มานานแล้ว เพียงแต่คนอื่นเพิ่งจะเห็นภาพเดียวกันตอนนี้ เขากล่าวถึงอินฟานติโน่ว่าไม่ใช่ผู้ที่ส่งเสริมการเติบโตของฟุตบอลอย่างแท้จริง ตรงกันข้าม โครงการต่างๆ ของเขากำลังทำลายแก่นแท้ของกีฬาชนิดนี้ นั่นคือระบบลีกระดับชาติ พร้อมทิ้งท้ายว่ายุคของอินฟานติโน่จบลงแล้วในสายตาของเขา

สิ่งที่น่าสนใจคือ เตบาสไม่ได้เรียกร้องแค่ให้เปลี่ยนตัวผู้นำ แต่เขาย้ำว่าสิ่งที่ต้องรอดูคือช่วงเวลาที่การเปลี่ยนแปลงจะเกิดขึ้นจริง และรูปแบบการสืบทอดตำแหน่งจะเป็นอย่างไร โดยหวังว่าจะไม่ใช่เพียงการสลับตัวบุคคลบางคนออกไปเท่านั้น แต่ต้องเป็นการปรับโครงสร้างองค์กรใหม่ทั้งระบบอย่างแท้จริง คำพูดนี้สะท้อนว่าเตบาสมองปัญหาลึกกว่าตัวบุคคล เขามองว่าระบบการบริหารฟุตบอลโลกทั้งหมดต้องถูกทบทวนใหม่

วิกฤตศรัทธาที่ลึกกว่าตัวเลข: เมื่อเรื่องส่วนตัวกลายเป็นชนวนไฟที่ลุกลาม

หากเรื่องแผนขายหุ้นฟุตบอลโลกเป็นวิกฤตด้านนโยบาย สิ่งที่ตามมาในสัปดาห์เดียวกันคือวิกฤตด้านความน่าเชื่อถือส่วนบุคคลที่ยิ่งซ้ำเติมสถานการณ์ให้หนักขึ้นไปอีก เมื่อยูฟ่าออกมายืนยันอย่างเป็นทางการว่า เคยจ่าย “เงินชดเชยการลาออก” ให้กับพนักงานหญิงคนหนึ่งที่เคยทำงานร่วมกับอินฟานติโน่ในช่วงที่เขาดำรงตำแหน่งเลขาธิการยูฟ่าระหว่างปี 2009-2016 พร้อมออกค่าใช้จ่ายหลักสูตร MBA ให้ด้วย

ยูฟ่าชี้แจงว่าการจ่ายเงินครั้งนั้นเป็นไปตามระเบียบที่ใช้อยู่ในขณะนั้น และย้ำว่าระเบียบดังกล่าวได้ถูกปรับให้เข้มงวดขึ้นตั้งแต่ปี 2016 เป็นต้นมา ด้านอินฟานติโน่ออกมาปฏิเสธข้อกล่าวหาเรื่องความสัมพันธ์อย่างหนักแน่น ระบุว่าเป็นข้อกล่าวหาที่ไม่เป็นความจริงโดยสิ้นเชิง และมองว่าการตั้งข้อสงสัยเรื่องพฤติกรรมไม่เหมาะสมถือเป็นการหมิ่นประมาท ขณะที่ฟีฟ่าเองก็ออกแถลงการณ์ตอบโต้ว่า กำลังมีความพยายามอย่างเป็นระบบจากบางฝ่ายที่ต้องการบ่อนทำลายองค์กรและตัวประธานาธิบดี

เหตุการณ์นี้สำคัญในมิติจิตวิทยาของแฟนบอลและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในวงการ เพราะมันเปลี่ยนบทสนทนาจากประเด็นนโยบายเศรษฐกิจล้วนๆ ให้กลายเป็นคำถามเรื่องความไว้วางใจส่วนบุคคลที่มีต่อผู้นำสูงสุดขององค์กร สมาคมฟุตบอลนอร์เวย์ถึงกับออกมาเรียกร้องให้อินฟานติโน่ลาออกทันที สะท้อนว่าความอดทนของสมาชิกฟีฟ่าบางส่วนกำลังถึงจุดแตกหัก

สิ่งที่ทำให้แฟนบอลทั่วโลกรู้สึกร่วมไปกับความขัดแย้งนี้ คือความเชื่อพื้นฐานที่ว่า ฟุตบอลโลกไม่ใช่ของผู้บริหารคนใดคนหนึ่ง แต่เป็นสมบัติร่วมของคนทั้งโลกที่รักกีฬาชนิดนี้ เมื่อองค์กรที่ควรทำหน้าที่ปกป้องคุณค่านั้นกลับถูกมองว่ากำลังนำไปแสวงหาผลประโยชน์ทางธุรกิจ ความรู้สึกผิดหวังจึงลุกลามเร็วกว่าปกติ

เกมชิงอำนาจครั้งใหญ่: อนาคตฟีฟ่าจะเดินไปทางไหนหลังจากนี้

ในมิติธุรกิจและการเมืองระดับโลก สถานการณ์นี้กำลังเข้าสู่ช่วงเวลาสำคัญ เพราะกำหนดการรับสมัครผู้ท้าชิงตำแหน่งประธานฟีฟ่าสมัยหน้าจะปิดในวันที่ 18 พฤศจิกายนนี้ ก่อนการเลือกตั้งจริงจะมีขึ้นในเดือนมีนาคม 2027 ซึ่งเดิมทีอินฟานติโน่ถูกคาดหมายว่าจะได้รับเลือกแบบไร้คู่แข่งเป็นสมัยที่สี่ แต่สถานการณ์ล่าสุดทำให้ภาพนั้นไม่แน่นอนอีกต่อไป

สิ่งที่น่าจับตาคือท่าทีของยูฟ่า ซึ่งเป็นสมาพันธ์ที่มีอิทธิพลสูงสุดสมาพันธ์หนึ่งของโลกลูกหนัง ยังคงยืนกรานจุดยืนไม่ไว้วางใจอินฟานติโน่ และยังไม่ตัดความเป็นไปได้ที่ 55 สมาคมสมาชิกจะพิจารณาคว่ำบาตรการแข่งขันของฟีฟ่าในอนาคต หากสถานการณ์ไม่คลี่คลายไปในทิศทางที่น่าพอใจ นี่คือแรงกดดันเชิงโครงสร้างที่ฟีฟ่าไม่เคยเผชิญมาก่อนในรอบหลายทศวรรษ

ในทางกลับกัน ฟีฟ่าเองก็ยังมีฐานเสียงสนับสนุนจากสมาพันธ์อื่นๆ อยู่ไม่น้อย โดยเฉพาะจากภูมิภาคที่ได้รับประโยชน์จากงบสนับสนุนของฟีฟ่าโดยตรง คณะกรรมการบริหารฟีฟ่าก็ยังคงยืนยันสนับสนุนอินฟานติโน่อย่างเป็นทางการ ทำให้เกมอำนาจครั้งนี้ไม่ใช่การล้มกระดานง่ายๆ แต่เป็นการต่อรองระหว่างขั้วอำนาจยุโรปกับขั้วอำนาจที่เหลือของโลกฟุตบอล

หากมองในมุมธุรกิจล้วนๆ ความไม่แน่นอนทางการเมืองระดับนี้ส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่นของสปอนเซอร์ พันธมิตรถ่ายทอดสด และนักลงทุนที่เกี่ยวข้องกับวงการฟุตบอลโดยตรง องค์กรที่มีรายได้จากฟุตบอลโลกครั้งล่าสุดสูงถึงราว 15,000 ล้านดอลลาร์ ย่อมต้องการภาพลักษณ์ที่มั่นคงเพื่อรักษาความเชื่อมั่นของพันธมิตรทางธุรกิจในระยะยาว การยืดเยื้อของวิกฤตศรัทธาครั้งนี้จึงมีต้นทุนที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า แต่ส่งผลกระทบจริงต่อมูลค่าแบรนด์ของฟีฟ่าเอง

บทสรุป: จุดเปลี่ยนที่แฟนบอลทั่วโลกต้องจับตา

สิ่งที่เกิดขึ้นกับฟีฟ่าในช่วงเวลานี้ ไม่ใช่แค่เรื่องดราม่าระหว่างผู้บริหารสองคน แต่เป็นภาพสะท้อนของคำถามใหญ่ที่วงการฟุตบอลโลกต้องเผชิญ นั่นคือ ใครควรเป็นเจ้าของแท้จริงของกีฬาที่คนทั้งโลกรัก ระหว่างกลุ่มทุนที่มองเห็นโอกาสทางธุรกิจ หรือสมาคมและลีกระดับชาติที่เป็นรากฐานดั้งเดิมของกีฬาชนิดนี้มาตลอดหลายร้อยปี

คำถามที่เตบาสทิ้งไว้ก็คือ เมื่อไหร่การเปลี่ยนแปลงจะเกิดขึ้นจริง และสุดท้ายแล้ว มันจะเป็นเพียงการเปลี่ยนตัวบุคคล หรือจะเป็นการปฏิรูปโครงสร้างที่แท้จริง คุณคิดว่าฟีฟ่าจำเป็นต้องมีผู้นำคนใหม่หรือไม่ หรือปัญหาที่แท้จริงอยู่ที่ระบบมากกว่าตัวบุคคลกันแน่

สรุปประเด็นสำคัญ

• เตบาส ประธานลาลีกา ประกาศในบทสัมภาษณ์กับเลอ มงด์ ว่ายุคของอินฟานติโน่ในฐานะประธานฟีฟ่าจบลงแล้ว พร้อมกล่าวหาว่าโครงการต่างๆ ของเขากำลังทำลายแก่นแท้ของฟุตบอลลีกระดับชาติ
• ต้นตอวิกฤตมาจากแผน FIFA Forward Enterprise ที่จะขายหุ้นบางส่วนของฟุตบอลโลกให้นักลงทุนเอกชน มูลค่าราว 20,000 ล้านดอลลาร์ ก่อนถูกถอนแผนหลังกระแสต่อต้านรุนแรง
• ซ้ำเติมด้วยกรณียูฟ่ายืนยันจ่ายเงินชดเชยให้พนักงานหญิงที่ถูกกล่าวหาว่ามีความสัมพันธ์กับอินฟานติโน่ ซึ่งเขาปฏิเสธข้อกล่าวหาอย่างหนักแน่น
• ยูฟ่า สมาคมฟุตบอลอังกฤษ เวลส์ และนอร์เวย์ ต่างเรียกร้องให้อินฟานติโน่ลาออก ขณะที่ฟีฟ่ายังคงสนับสนุนเขาอย่างเป็นทางการ
• การเลือกตั้งประธานฟีฟ่าสมัยหน้าจะมีขึ้นในเดือนมีนาคม 2027 โดยปิดรับสมัครผู้ท้าชิงวันที่ 18 พฤศจิกายนนี้ ทำให้สถานการณ์ทางการเมืองในวงการฟุตบอลโลกยังต้องจับตาต่อเนื่อง

คำถามที่พบบ่อย

Q: เตบาสเรียกร้องให้อินฟานติโน่ลาออกเพราะเหตุการณ์ล่าสุดเพียงอย่างเดียวหรือไม่ A: ไม่ใช่ เตบาสระบุชัดเจนว่าเขาสังเกตเห็นรูปแบบการบริหารของอินฟานติโน่มานานแล้ว ไม่ได้เพิ่งวิจารณ์เพราะเหตุการณ์ล่าสุดเท่านั้น

Q: แผน FIFA Forward Enterprise คืออะไร A: เป็นแผนของฟีฟ่าที่จะตั้งบริษัทลูกบริหารลิขสิทธิ์เชิงพาณิชย์และการแข่งขัน โดยเปิดขายหุ้นส่วนน้อยให้นักลงทุนภายนอก มูลค่าประเมินราว 20,000 ล้านดอลลาร์ ก่อนถูกยกเลิกหลังกระแสคัดค้านรุนแรง

Q: ทำไมยูฟ่าถึงคัดค้านแผนนี้อย่างหนัก A: ยูฟ่ามองว่าฟุตบอลโลกไม่ควรถูกปฏิบัติเหมือนสินค้าเพื่อการลงทุน และไม่ควรมีส่วนใดถูกส่งมอบให้นักลงทุนเอกชนไม่ว่ากรณีใด

Q: อินฟานติโน่ตอบโต้ข้อกล่าวหาเรื่องความสัมพันธ์กับพนักงานหญิงอย่างไร A: เขาปฏิเสธอย่างหนักแน่นว่าข้อกล่าวหาไม่เป็นความจริง และมองว่าการตั้งข้อสงสัยเรื่องพฤติกรรมไม่เหมาะสมถือเป็นการหมิ่นประมาท

Q: เตบาสดำรงตำแหน่งประธานลาลีกามาตั้งแต่เมื่อไหร่ A: เขานั่งเก้าอี้ประธานลาลีกามาตั้งแต่ปี 2013 และเป็นหนึ่งในผู้บริหารที่วิพากษ์วิจารณ์แนวทางบริหารของฟีฟ่ามาอย่างต่อเนื่องตลอดหลายปี

Q: การเลือกตั้งประธานฟีฟ่าสมัยหน้าจะมีขึ้นเมื่อไหร่ A: กำหนดการเลือกตั้งอยู่ในเดือนมีนาคม 2027 โดยปิดรับสมัครผู้ท้าชิงตำแหน่งในวันที่ 18 พฤศจิกายนปีนี้

Q: ฟีฟ่ายังคงสนับสนุนอินฟานติโน่อยู่หรือไม่ A: ใช่ คณะกรรมการบริหารของฟีฟ่ายังคงยืนยันสนับสนุนอินฟานติโน่อย่างเป็นทางการ แม้จะเผชิญแรงกดดันจากหลายสมาคมสมาชิก

Q: วิกฤตครั้งนี้จะส่งผลกระทบต่อวงการฟุตบอลอย่างไรในระยะยาว A: หากยืดเยื้อ อาจกระทบความเชื่อมั่นของสปอนเซอร์และพันธมิตรถ่ายทอดสด รวมถึงอาจนำไปสู่การคว่ำบาตรการแข่งขันของฟีฟ่าโดยกลุ่มสมาคมยุโรปในอนาคต