ลองจินตนาการดูว่า หากมีใครสักคนเสนอเงินกว่า 3.7 แสนล้านบาท (มากกว่า 10,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) เพื่อแลกกับสิทธิ์ในการเข้าไปมีส่วนได้ส่วนเสียในฟุตบอลโลก คุณคิดว่าองค์กรที่ดูแลกีฬาที่คนทั้งโลกรักจะตอบรับข้อเสนอนี้หรือไม่ และหากผู้ที่อยู่เบื้องหลังเงินก้อนนี้มีสายสัมพันธ์เชื่อมโยงกับตระกูลผู้นำประเทศมหาอำนาจ เรื่องราวจะซับซ้อนขึ้นไปอีกกี่เท่า
นี่ไม่ใช่พล็อตหนังฮอลลีวูด แต่คือสถานการณ์จริงที่กำลังเกิดขึ้นในวงการฟุตบอลโลก เมื่อ สหพันธ์ฟุตบอลนานาชาติ (ฟีฟ่า) เปิดเผยแผนการที่จะเชิญชวนนักลงทุนภาคเอกชนเข้ามาถือหุ้นในกิจการใหม่ที่รวบรวมธุรกิจของฟีฟ่าทั้งหมดไว้ด้วยกัน และแผนนี้เองที่จุดชนวนให้ สหพันธ์ฟุตบอลยุโรป (ยูฟ่า) ออกมาแสดงความไม่พอใจอย่างชัดเจน จนกลายเป็นศึกอำนาจครั้งใหญ่ที่อาจสั่นสะเทือนโครงสร้างฟุตบอลโลกไปอีกหลายทศวรรษ
ที่มาของแผนการพันล้าน เมื่อฟีฟ่าต้องการปีกใหม่ในการบิน
ต้องเข้าใจก่อนว่า ฟีฟ่าไม่ใช่แค่หน่วยงานจัดการแข่งขัน แต่คือองค์กรที่ควบคุมเม็ดเงินมหาศาลจากลิขสิทธิ์ถ่ายทอดสด สปอนเซอร์ และการจัดการแข่งขันระดับโลกอย่างฟุตบอลโลก ที่ผ่านมาฟีฟ่าใช้โมเดลรายได้แบบดั้งเดิม คือพึ่งพารายได้จากทัวร์นาเมนต์ใหญ่เป็นหลัก แต่ในยุคที่วงการกีฬาทั่วโลกเปลี่ยนผ่านสู่การระดมทุนจากภาคเอกชนมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นกองทุนความมั่งคั่งแห่งชาติ หรือบริษัทร่วมทุนขนาดใหญ่ ฟีฟ่าเองก็ต้องการขยับตัวตามกระแสนี้เช่นกัน
แผนที่ถูกเปิดเผยออกมาระบุว่า ฟีฟ่าต้องการขยาย “เงินทุนเพื่อการพัฒนาฟุตบอล” ให้มีมูลค่ามากกว่า 10,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือคิดเป็นเงินไทยราวสามแสนกว่าล้านบาท โดยจะเปิดทางให้บุคคลที่สามเข้ามาลงทุนในสัดส่วนที่ไม่ถึงกับควบคุมกิจการ ผ่านบริษัทลูกที่ตั้งขึ้นใหม่ในชื่อ ฟีฟ่า ฟอร์เวิร์ด เอ็นเตอร์ไพรซ์ (เอฟเอฟอี) ซึ่งจะทำหน้าที่เป็นศูนย์รวมกิจกรรมเชิงพาณิชย์ทั้งหมดของฟีฟ่าเอาไว้ในที่เดียว
เรื่องนี้ถูกรายงานครั้งแรกโดยสื่อเศรษฐกิจระดับโลกอย่างไฟแนนเชียล ไทม์ส และตามมาด้วยเดอะ ไทม์ส ซึ่งรายงานเพิ่มเติมในมุมที่ร้อนแรงไม่แพ้กัน นั่นคือความเป็นไปได้ที่ประธานฟีฟ่าอย่าง จานนี่ อินฟานติโน่ อาจได้รับผลตอบแทนส่วนตัวสูงถึงหลักหลายสิบล้านปอนด์จากดีลนี้ ซึ่งเป็นประเด็นที่สร้างคำถามเรื่องผลประโยชน์ทับซ้อนขึ้นมาทันที
เมื่อเงินทุนมาจากตระกูลที่ใกล้ชิดทำเนียบขาว
จุดที่ทำให้เรื่องนี้กลายเป็นประเด็นร้อนแรงยิ่งขึ้นคือตัวตนของนักลงทุนที่คาดว่าจะเป็นผู้นำกลุ่มทุนในดีลนี้ นั่นคือ ไธรฟ์ แคปิตอล บริษัทร่วมทุนสัญชาติอเมริกัน ที่ก่อตั้งโดย โจชัว คุชเนอร์ ซึ่งเป็นน้องชายแท้ๆ ของ จาเร็ด คุชเนอร์ ลูกเขยของอดีตประธานาธิบดีสหรัฐฯ โดนัลด์ ทรัมป์
การที่กลุ่มทุนซึ่งมีสายสัมพันธ์ใกล้ชิดกับครอบครัวผู้นำทางการเมืองระดับโลกเข้ามาเป็นผู้นำการลงทุนในองค์กรกีฬาที่ควรจะเป็นกลางทางการเมือง ย่อมสร้างความกังวลในหลายแวดวง ไม่ว่าจะเป็นเรื่องความโปร่งใส การแทรกแซงทางการเมืองในกีฬา หรือแม้แต่คำถามว่าฟุตบอลโลกในอนาคตจะยังคงเป็นสมบัติร่วมของมวลมนุษยชาติ หรือจะกลายเป็นเครื่องมือทางธุรกิจของกลุ่มทุนไม่กี่กลุ่มกันแน่
อย่างไรก็ตาม แหล่งข่าวจากฟีฟ่าที่ให้สัมภาษณ์กับบีบีซียืนยันว่า ในขณะนี้ยังไม่มีการหารือใดๆ เกี่ยวกับตัวบุคคลที่จะขึ้นมาดำรงตำแหน่งประธานเจ้าหน้าที่บริหารของเอฟเอฟอี ไม่ว่าจะเป็นอินฟานติโน่เองหรือบุคคลอื่น และในแถลงการณ์อย่างเป็นทางการ ฟีฟ่าเพียงระบุกว้างๆ ว่าอินฟานติโน่และคณะบริหารชุดปัจจุบัน “มีหน้าที่” ในการควบคุมทิศทางการพัฒนาโครงการนี้ต่อไป โดยไม่ได้อธิบายรายละเอียดว่าบทบาทที่แท้จริงจะเป็นอย่างไร
มิติธุรกิจ เมื่อเงินทุนคือกุญแจสู่การพัฒนาฟุตบอลทั่วโลก
หากมองในมุมบวก การเปิดรับเงินทุนจากภาคเอกชนอาจเป็นทางออกที่ทำให้ฟุตบอลในประเทศเล็กๆ ได้รับการพัฒนาอย่างจริงจังมากขึ้น ในข้อเสนอของฟีฟ่าระบุชัดเจนว่า สมาคมฟุตบอลของทุกประเทศสมาชิกจะสามารถเข้าถึง “เงินทุนครั้งเดียว” ได้สูงสุดถึง 20 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 700 กว่าล้านบาท เพื่อนำไปใช้พัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน สนามฝึกซ้อม ระบบเยาวชน หรือแม้แต่สวัสดิการนักฟุตบอลในประเทศนั้นๆ
อินฟานติโน่เองก็ออกมาชี้แจงในทำนองที่ว่า ทุกประเทศควรมีสิทธิ์ได้รับส่วนแบ่งจากความมั่งคั่งที่วงการฟุตบอลสร้างขึ้นมา โดยเขากล่าวว่าบางส่วนของวงการได้เปลี่ยนความนิยมของกีฬาให้กลายเป็นมูลค่าทางการค้าที่น่าทึ่ง และเป็นความสำเร็จที่ควรได้รับการเฉลิมฉลองและต่อยอดต่อไป เพราะมันช่วยยกระดับวงการฟุตบอลในภาพรวมทั้งหมด พร้อมย้ำว่าหน้าที่ขององค์กรคือการทำให้แน่ใจว่าฟุตบอลในส่วนอื่นๆ ของโลกเติบโตไปพร้อมกันด้วย ไม่ใช่ปล่อยให้ความมั่งคั่งกระจุกตัวอยู่เฉพาะบางลีกใหญ่เท่านั้น
นี่คือแนวคิดที่ฟังดูสวยงามในทางทฤษฎี แต่คำถามที่ตามมาคือ เมื่อมีนักลงทุนภาคเอกชนเข้ามาถือหุ้นในกิจการที่ควบคุมฟุตบอลโลก ผลประโยชน์ระยะยาวของนักลงทุนเหล่านั้นจะยังคงสอดคล้องกับผลประโยชน์ของฟุตบอลระดับรากหญ้าอยู่หรือไม่ หรือสุดท้ายแล้วตรรกะของการลงทุนที่ต้องการผลตอบแทนสูงสุดจะเข้ามาครอบงำทิศทางของเกมลูกหนังในที่สุด
แนะนำ
มิติจิตใจ ทำไมแฟนบอลถึงกังวลกับเรื่องเงินในวงการที่ตัวเองรัก
สำหรับคนที่รักฟุตบอลมาอย่างยาวนาน เกมกีฬาชนิดนี้ไม่ได้เป็นเพียงแค่ธุรกิจ แต่เป็นความทรงจำ เป็นวัฒนธรรม และเป็นสิ่งที่เชื่อมโยงผู้คนต่างเชื้อชาติ ต่างภาษา ต่างชนชั้นเข้าไว้ด้วยกันผ่านความรู้สึกร่วมในสนามแข่งขัน เมื่อใดก็ตามที่มีข่าวเรื่องกลุ่มทุนขนาดใหญ่พยายามเข้ามาถือครองส่วนหนึ่งของสิ่งที่เคยเป็น “สมบัติสาธารณะ” ของแฟนบอลทั่วโลก ความกังวลจึงเป็นเรื่องที่เข้าใจได้ไม่ยาก
ความรู้สึกนี้ยิ่งชัดเจนขึ้นเมื่อยูฟ่า ซึ่งเป็นองค์กรที่ดูแลฟุตบอลทวีปยุโรป อันเป็นภูมิภาคที่มีมูลค่าตลาดฟุตบอลสูงที่สุดในโลก ออกแถลงการณ์วิพากษ์วิจารณ์แผนของฟีฟ่าอย่างตรงไปตรงมาว่าเป็น “การล้ำเส้น” ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงความตึงเครียดเชิงอำนาจระหว่างสององค์กรที่ควรจะทำงานร่วมกันเพื่อพัฒนาฟุตบอลโลก แต่กลับต้องมาแข่งขันกันแย่งชิงอิทธิพลและผลประโยชน์ทางธุรกิจ
ในขณะเดียวกัน สมาคมฟุตบอลอังกฤษเองก็ออกมายอมรับว่าไม่ได้รับทราบข้อมูลเกี่ยวกับแผนการนี้มาก่อนที่จะมีการเปิดเผยต่อสาธารณะ ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าแม้แต่สมาคมฟุตบอลระดับแนวหน้าของโลกก็ยังไม่ได้ถูกดึงเข้าไปมีส่วนร่วมในการตัดสินใจครั้งสำคัญนี้ นี่คือสิ่งที่ทำให้แฟนบอลจำนวนมากรู้สึกไม่สบายใจ เพราะเรื่องที่จะเปลี่ยนโครงสร้างของฟุตบอลโลกไปตลอดกาล กลับถูกตัดสินใจโดยคนกลุ่มเล็กๆ ที่อยู่บนยอดพีระมิดขององค์กร โดยไม่ผ่านกระบวนการรับฟังความเห็นจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอย่างทั่วถึง
อนาคตของฟุตบอลโลกจะเดินไปทางไหน เมื่อทุนใหญ่เริ่มเข้ามาเคาะประตู
แผนการนี้ยังไม่ใช่ข้อสรุปสุดท้าย เพราะต้องผ่านการอนุมัติจากชาติสมาชิกฟีฟ่าทั้งหมด 211 ประเทศเสียก่อน ซึ่งหมายความว่ายังมีความเป็นไปได้ที่แผนนี้จะถูกปรับเปลี่ยน ถูกคัดค้าน หรือแม้กระทั่งถูกล้มไปเลยก็ได้ หากเสียงคัดค้านจากองค์กรใหญ่อย่างยูฟ่า รวมถึงสมาคมฟุตบอลระดับชาติต่างๆ มีน้ำหนักมากพอ
แต่หากมองในภาพกว้าง นี่คือสัญญาณที่ชัดเจนว่าทิศทางของวงการกีฬาโลกกำลังเปลี่ยนแปลงไปอย่างไม่มีวันหวนกลับ ไม่ว่าจะเป็นวงการฟุตบอล บาสเกตบอล หรือแม้แต่กีฬาต่อสู้อย่างมวยไทยที่กำลังขยายตัวสู่ระดับสากล ล้วนต้องเผชิญกับคำถามเดียวกันคือ เมื่อเงินทุนจากภาคเอกชนกลายเป็นปัจจัยสำคัญในการขับเคลื่อนกีฬาให้เติบโต องค์กรที่ดูแลกีฬาเหล่านั้นจะรักษาสมดุลระหว่างผลประโยชน์เชิงพาณิชย์กับจิตวิญญาณดั้งเดิมของกีฬาไว้ได้อย่างไร
หากฟีฟ่าสามารถผลักดันแผนนี้ให้ผ่านการอนุมัติได้สำเร็จ เราอาจได้เห็นรูปแบบใหม่ของการบริหารจัดการฟุตบอลโลกที่ผสมผสานระหว่างองค์กรกีฬาแบบดั้งเดิมกับกลไกการลงทุนแบบภาคเอกชนอย่างเต็มรูปแบบเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ ซึ่งจะกลายเป็นบรรทัดฐานใหม่ที่กีฬาประเภทอื่นทั่วโลกอาจต้องเดินตามในอนาคตอันใกล้
บทสรุป เมื่อฟุตบอลโลกยืนอยู่บนทางแยกระหว่างธุรกิจกับจิตวิญญาณ
ศึกครั้งนี้ระหว่างฟีฟ่าและยูฟ่าไม่ใช่เพียงแค่ความขัดแย้งเรื่องอำนาจการบริหารทั่วไป แต่คือภาพสะท้อนของคำถามที่ใหญ่กว่านั้นมาก นั่นคือฟุตบอลโลกในอนาคตจะยังคงเป็นกีฬาที่เป็นของทุกคน หรือจะค่อยๆ กลายเป็นสินทรัพย์ทางการเงินของกลุ่มทุนไม่กี่กลุ่มที่มีอำนาจต่อรองสูงที่สุด
ท้ายที่สุดแล้ว คำถามที่แฟนบอลทุกคนควรถามตัวเองคือ เราพร้อมจะยอมรับการเปลี่ยนแปลงนี้เพื่อแลกกับเงินทุนพัฒนาที่อาจไปถึงมือสมาคมฟุตบอลเล็กๆ ทั่วโลก หรือเราควรกังวลว่าเมื่อประตูของทุนใหญ่เปิดออกครั้งหนึ่งแล้ว มันจะไม่มีวันปิดกลับคืนได้อีกเลย
แนะนำ
